Muziekdocenten - Kanun
Over Kanunles
Waar komt de Kanun vandaan?
De Qanun of Kanun is een majestueus en spiritueel beladen Middle Eastern snaarinstrument. Met een geschiedenis die teruggaat tot de oudheid behoort de Kanun tot de zitherfamilie; door de eeuwen heen heeft het instrument zich over het gehele Midden-Oosten verspreid. Volgens de legende werd de uitvinding van de Qanun geïnspireerd door het geluid van de wind die langs de gedroogde darmen van een dode vogel waaide, hangend aan een boomtak. De verhalen hierover lopen echter uiteen.
Wat betekent Kanun voor jou?
De drie octaven van de Kanun voeren de meesten die het geluid kennen direct terug naar huis, naar het geluid van kokende ochtendkoffie terwijl Fairuz zingt en de band haar instrumentaal beantwoordt.
Structuur in de muziek
De Kanun speelt een verbindende rol binnen een ensemble of orkest. Door duidelijk hoorbare ritmische en melodische figuren te spelen geef je als Kanunspeler timing en structuur aan het ensemble. In het Arabisch betekent het woord letterlijk "wet", en dat is precies hoe het instrument functioneert binnen een ensemble of orkest.
Hoe bespeel je de Kanun?
Het instrument wordt met beide handen bespeeld, vaak met plectrums die aan de vingers zijn bevestigd om vloeiende, versierde melodieën te creëren. Binnen de context van Middle Eastern en Turkse muziek is het instrument diepgeworteld in het maqamsysteem: een raamwerk van toonladders en melodische ontwikkeling dat de nadruk legt op zowel compositie als improvisatie.
Gebruik je en plectrum?
Je bespeelt de Kanun met een soort plectrum, maar anders dan op een gitaar. Om je vingers zitten ringetjes met een 'mezrab'. Dit is feitelijk je plectrum.
Hoeveel snaren heeft de Kanun?
De Qanun of Kanun heeft 72 of 78 snaren. De snaren zijn gegroepeerd in ‘koren’ van drie snaren, wat betekent dat er 24 tot 26 van deze groepjes zijn. Deze moeten gelijkgestemd worden, zodat de drie snaren van een ‘koor’ één zuivere toon vormen. De meest gebruikelijke professionele Turkse Kanun heeft 26 koren, wat neerkomt op 78 snaren (26 groepen van 3 snaren). De snaren zijn gemaakt van nylondraad of PVC en worden gestemd met een speciale stemsleutel.
Wat zijn mandalen?
Het instrument is voorzien van kleine hendeltjes (mandalen) om de snaren in micro-tonen te stemmen. De kanun lijkt op een cimbalom en op een citer, maar is net toch weer heel anders en wordt anders bespeeld.
Wat is het effect van micro-tonen?
Het gebruik van deze ‘mandals’, die aan elk groepje van van 3 snaren zijn bevestigd, stelt je in staat om de toonhoogte met micro intervallen te verhogen of te verlagen. Dit opent een scala aan tonale mogelijkheden. Door mandals snel te wisselen, kun je schakelen tussen subtiele variaties binnen een noot of moduleren naar nieuwe toonsoorten. Je geeft hierdoor de typische authentieke sfeer, expressie en intonatie aan je muziek.
Lijkt de Kanun op een piano?
Nee, de Kanun is echt anders dan een piano. Er zijn wel overeenkomsten! De omvang van de Kanun is drie octaven, die je afzonderlijk of tegelijkertijd kunt bespelen. Dit geeft de Kanun zijn unieke klankmogelijkheden en kracht. Net als de piano heeft de Kanun een groter bereik dan de meeste instrumenten. Maar in tegenstelling tot de piano worden deze octaven traditioneel niet gebruikt om een melodie te spelen met een begeleidende linkerhand. Traditioneel is het spelen van eenstemmige melodieën met versieringen, ornamentiek.
Kun je op Kanun ook een melodie spelen met akkoorden?
Ja dat kan! Op de Kanun gaat het dan over muziek waarbij de ene hand de melodie speelt en de andere de akkoorden. Dit is niet heel gebruikelijk voor het spelen op Kanun, maar het kan wél.